Op dit gezicht op Arnhem van de Leidse schilder Jan van Goyen, is in goudblonde okers een impressie te zien van de natuurlijke ligging van de stad tussen de hoge stuwwal links en de Rijn rechts. Voor het weidse uitzicht heeft Van Goyen waarschijnlijk plaatsgenomen op de heuvels van Mariëndaal. Vanaf daar heeft hij de contouren van de stad geschetst, met de dubbeltorige Walburgiskerk en de Eusebiuskerk. Van Goyen schilderde ruim twintig gezichten op Arnhem. Samen met gezichten op Wageningen en Nijmegen uit 1636 getuigen de werken ervan dat hij door Gelre had rondgereisd. Zulke landschappen konden toentertijd alleen in een werkplaats gemaakt worden aan de hand van een tekening of schets. De verftube werd namelijk pas rond 1850 uitgevonden en toen pas werd het mogelijk om ter plekke te schilderen. Tot die tijd waren de schilders aangewezen op schetsen of tekeningen en lieten zij veel artistieke vrijheid los op hun landschappen.
Rond 1630 bereikte de landschapsschilderkunst in de Republiek een hoogtepunt met de zogenaamde ‘tonale’ landschappen: voorstellingen in een palet van aardetinten. Details werden daarbij ondergeschikt aan het atmosferische karakter van het schilderij. Voor de kunstenaar had dit een groot voordeel: door weinig variatie in kleur konden schilderijen snel worden vervaardigd. Van Goyen was de grote meester van het genre, en heeft een oeuvre van ongeveer 1200 werken nagelaten. In veel gegoede huishoudens waren zijn landschappen te vinden. Later raakten de meningen over de kwaliteit van zijn werk verdeeld, onder andere vanwege zijn beperkte kleurenpalet. Pas toen de impressionistische schilderkunst aan het einde van de negentiende eeuw populair werd, mede dankzij de uitvinding van de verftube, kreeg Van Goyen een vaste plaats in de Nederlandse kunstcanon.
Het doek is een geschenk van de Burgerij van Arnhem bij de opening van het Gemeentemuseum Arnhem in 1952.
Jan van Goyen (Leiden 1596 – Den Haag 1656)
Gezicht op Arnhem, voor 1650
olieverf op paneel , 25 × 35,5 cm
